Jak nowa ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych wpłynie na biznes?

Cze 1st Jak nowa ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych wpłynie na biznes?
Dodano piątek 1st 12:22:57

Ministerstwo Finansów zaprezentowało projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Obecnie znajduje się on na samym początku legislacyjnej ścieżki, jednakże biorąc pod uwagę ostatnie słowa ministra Zbigniewa Ziobry dotyczące braku skuteczności obecnych przepisów, należy się spodziewać szybkiego tępa prac.

Funkcjonująca obecnie ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych (…) weszła w życie w 2002 roku. W teorii miała stanowić skuteczny grunt do walki z przestępczością korporacyjną jednak w praktyce okazała się dalece nieskuteczna. Doskonale ilustruje to liczba wydanych na jej podstawie wyroków skazujących. Przez 10 lat, od 2006 do 2016 r. prawomocnym wyrokiem sądu zostało skazanych jedynie 66 podmiotów posiadających osobowość prawną (połowa z nich na karę wynosząca 1 000 zł). Taki stan rzeczy wynika z tego, że na gruncie obecnie obowiązujących rozwiązań prawnych do przypisania odpowiedzialności podmiotowi zbiorowemu za czyn zabroniony niezbędny jest wyrok skazujący osobę fizyczną za przestępstwo. Głównym celem nowelizacji jest właśnie zmiana tej zależności i spowodowanie, że w przypadku stwierdzenia czynu zabronionego, będą przez prokuraturę prowadzone dwa równoległe postępowania: jedno wobec firmy, drugie wobec osoby działającej na jej rzecz.

Usprawnienie funkcjonowania prawa w tym zakresie wynika z wiążących Polskę instrumentów prawnych Unii Europejskiej, Rady Europy i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Skuteczne rozwiązania umożliwiające pociągnięcie osoby prawnej do odpowiedzialności karnej funkcjonują w większości państw UE. Polska, póki co pozostaje swoistym outsiderem pod tym względem, co ma zmienić opracowywana ustawa.

Poniżej najważniejsze elementy projektu.

  • Określenie zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyn zabroniony. Wymieniona została przesłanka główna, która stanowi, ze czyn zabroniony musi zostać popełniony przez podmiot w związki z prowadzoną działalnością. Ponadto występują dalsze 4 przesłanki określające rolę osoby trzeciej popełniającej, w imieniu firmy, czyn zabroniony. Może to być:
    • osoba działającą w imieniu lub w interesie podmiotu;
    • pracownik podmiotu wykonujący obowiązki służbowe;
    • osoba dopuszczona do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez organ podmiotu zbiorowego;
    • przedsiębiorca, który bezpośrednio współdziała z podmiotem zbiorowym.
  • Wprowadzenie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, który nie dopuścił się nielegalnej działalności, ale jednak, również pośrednio, uzyskał w wyniku popełnienia czynu zabronionego korzyść majątkową o wartości przekraczającej 1 000 000 zł.
  • Przepisy dotyczące sygnalistów czyli, osoby zgłaszające nieprawidłowości zanim rozpoczęte zostało postępowanie:
    • na podmiot zbiorowy nałożono obowiązek weryfikacji oraz usuwania nieprawidłowości, zgłaszanych przez sygnalistów.
    • jeżeli podmiot zbiorowy podjął wobec sygnalisty niekorzystne działania w związku ze zgłoszeniem przez niego nieprawidłowości, sąd może orzec przywrócenie do pracy, odszkodowanie lub świadczenie pieniężne na rzecz poszkodowanego.
  • Wysokie kary grożące podmiotom zbiorowym za łamanie przepisów ustawy:
    • kara pieniężna orzekana przez sąd po uwzględnieniu okoliczności sprawy w wysokości od 30 000 do 30 000 000 zł.
    • jeżeli sąd stwierdzi, że podmiot zbiorowy został stworzony w celu popełniania przestępstw może orzec jego rozwiązanie.

poszerzone o szeroką gamę środków karnych:

  • przepadek mienia lub korzyści majątkowych albo ich równowartości;
  • zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń;
  • zakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju;
  • zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi;
  • zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest członkiem;
  • zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;
  • obowiązek zwrotu na rzecz Skarbu Państwa równowartości wsparcia finansowego środkami publicznymi
  • podanie wyroku do publicznej wiadomości;
  • obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
  • nawiązka;
  • stałe albo czasowe zamknięcie oddziału podmiotu zbiorowego.

Proponowana regulacja będzie stanowiła kolejny czynnik mający znaczący wpływ na warunki funkcjonowania biznesu w naszym kraju. Przedsiębiorstwa będą musiały uwzględnić w swoich modelach zarządzania i ograniczyć ryzyko pociągnięcia do odpowiedzialności w wyniku przestępnej działalności pracownika, kontrahenta czy przedstawiciela firmy. Zaniedbanie kwestii nadzoru nad osobami działającymi na rzecz przedsiębiorstwa będzie mogło skutkować nałożeniem nawet milionowej kary lub innych dotkliwych sankcji. Dlatego też osoby kierujące organizacjami powinny monitorować otoczenie prawne prowadzenia działalności gospodarczej, aby nie dać się zaskoczyć nowym regulacjom i przede wszystkim skutecznie się na nie przygotować.

Secution Sp. z o.o

  • ul. Grzybowska 87
  • 00-844 Warszawa
  • NIP 5272776846

 

Newsletter

Materiały eksperckie będą wysyłane w cyklach miesięcznych. Zapraszamy.