Ile tracimy przez nadużycia pracownicze?

Sty 15th Ile tracimy przez nadużycia pracownicze?
Dodano poniedziałek 15th 7:58:23

Statystycznie przeciętna firma traci 5% swojego rocznego przychodu wskutek nadużyć pracowniczych. Mediana strat w przypadku wystąpienia nadużycia wynosi ok. 200 tys. USD. To tylko niektóre z wniosków badania 2016 Report of the Nations on Occupational Fraud and Abuse, które co dwa lata przeprowadza stowarzyszenie zawodowych audytorów śledczych Association of Certified Fraud Examiners (ACFE). Jest to największa na świecie organizacja zajmująca się nadużyciami korporacyjnymi, skupiająca ponad 80 tys. ekspertów z całego świata.

Raport opracowano na podstawie ankiet wypełnionych przez prawie 2500 specjalistów, w tym głównie: audytorów śledczych, audytorów wewnętrznych, księgowych i oficerów compliance z całego świata. Z badania wyłania się obraz statystycznego oszusta, a także wielkość strat jakie może on generować dla przedsiębiorstwa. Raport ponadto pomaga odpowiedzieć na pytanie, w którym obszarze działalności firmy możemy go najczęściej spotkać.

Bazując na wynikach opracowania, stworzymy profil przeciętnej osoby działającej na szkodę spółki. Posłużymy się do tego kilkoma kryteriami. Pierwszym z nich jest stanowisko, na którym jest ona zatrudniona. I tak, w naszym regionie geograficznym 34% sprawców byli to szeregowi pracownicy, 38% należało do kadry menedżerskiej, natomiast 24% to grupa właścicieli. Warto tutaj zaznaczyć ciekawą zależność. Osoby z dwóch pierwszych grup powodowały średnie straty w wysokości odpowiednio 50 i 116 tys. USD. Z kolei oszuści korporacyjni będący właścicielami, powodowali średnie straty sięgające 1 mln USD, z racji dostępu do większych zasobów firmy oraz szerszego wachlarzu możliwości dokonywania nadużyć.

Drugim wskaźnikiem jest długość okresu zatrudnienia. Tu dowiadujemy się, że osoby pracujące mniej niż rok stanowią 8 % przypadków sprawców nadużyć, od 1 do 5 lat – 42%, od 6 do 10 lat – 26%, natomiast powyżej 10 lat – 23%. Co więcej, długość pracy jest wprost proporcjonalna do wysokości generowanych strat. O ile poniżej jednego roku mamy średnie straty wynoszące 50 tys. USD, to powyżej 10 lat – 250 tys. USD.

Kolejnym elementem, który został wzięty pod uwagę jest płeć sprawcy. W regionie Europy Środkowej zdecydowanie więcej, bo aż 79% nadużyć jest popełnianych przez mężczyzn. Analiza pozostałych obszarów pokazuje jednak, że taki wynik jest, w mniejszym lub większym stopniu, odbiciem udziału poszczególnych płci w rynku pracy. Dla przykładu, w Azji Południowej mężczyźni stanowią przytłaczającą większość przypadków, gdyż aż 97%. Natomiast w Stanach Zjednoczonych, gdzie udział płci w rynku pracy jest zdecydowanie bardziej wyrównany, przedstawiciele „płci brzydkiej” byli odpowiedzialni za 56% spraw.

Następnie przyjrzymy się w jakim wieku jest przeciętny sprawca. Najwięcej – aż 55% przypadków – odnotowuje się w przedziale pomiędzy 31. a 45. rokiem życia. Z czego pierwsze miejsce zajmują osoby w wieku 36-40 lat – 20%.

Istotnym aspektem, który również został wzięty pod uwagę, jest wykształcenie typowego oszusta. O ile ci z wykształceniem średnim (lub niższym) powodują 22% przypadków nadużyć, z przerwanymi (lub trwającymi) studiami – 16%, to zdecydowanie największą częścią są absolwenci studiów wyższych – 47%. Najmniej liczną grupę stanowią absolwenci studiów podyplomowych - 16%, aczkolwiek ich działania wywołują największe straty dla firmy.

Przed podjęciem decyzji dotyczącej zatrudnienia pracownika, wiele firm prosi o dostarczenie zaświadczenia o niekaralności. Celem jest dodatkowa asekuracja przed możliwym podjęciem współpracy z osobą skazaną przez sąd w przeszłości. Tymczasem, jak wynika z raportu (ACFE), jedynie 9% sprawców nadużyć pracowniczych było osobami uprzednio karanymi przez organy wymiaru sprawiedliwości. Co więcej, tylko 8% poniosło konsekwencje w postaci dyscyplinarnego rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę. Z tego wynika, że aż 83% sprawców nie było w przeszłości karanych, ani wyrzuconych z pracy z powodu popełnienia nadużycia. Zakładając, że te dane faktycznie odzwierciedlają rzeczywistość przyjmiemy, że typowy oszust popełnia nadużycie po raz pierwszy.

Z punktu widzenia identyfikacji osób działających na szkodę spółki warto również wspomnieć o charakterystycznych sygnałach ostrzegawczych, które mogą one wysyłać. Autorzy raportu podkreślają, że w przypadku ujawnionych naruszeń, aż 91% sprawców wysyłało jeden bądź więcej takich sygnałów. Najpopularniejszymi były:

  • życie ponad stan – 46%,
  • problemy finansowe – 30%,
  • nadzwyczaj dobre stosunki z dostawcą/klientem – 20%
  • kombinatorski/cwaniacki stosunek do pracy – 15%.

Ostatnim czynnikiem, o którym chcemy wspomnieć jest jednostka organizacyjna firmy, w której najczęściej dochodzi do nieprawidłowości. 75% przypadków nadużyć ma miejsce w 7 kluczowych działach: księgowości (16%), operacyjnym (15%), sprzedaży (12%), wśród wyższej kadry menedżerskiej (11%), obsługi klienta (9%), zakupów (8%) i finansowym (5%). Jak widać księgowość i operacyjny mają porównywalną wartość procentową, dlatego na potrzebę zbudowania naszego profilu weźmiemy pod uwagę obydwa te działy.

Podsumowując, w oparciu o wyniki raportu typowy oszust w Europie Środkowej jest mężczyzną w wieku 36-40 lat. Ma dyplom wyższej uczelni i nigdy nie był karany. W firmie pracuje od 1 do 5 lat, obecnie na stanowisku menedżerskim w dziale księgowości lub operacji. Można zaobserwować, że żyje ponad stan lub boryka się z problemami finansowymi.

Mając na uwadze, że to jedynie statystyka to profilowanie kryminalne i obserwacja zachowań stanowią bardzo skuteczne narzędzia służące identyfikacji faktycznych lub potencjalnych sprawców nadużyć. Można je wykorzystać zarówno w procesie wykrywania korporacyjnych oszustów, kiedy już istnieje uzasadnione podejrzenie, że mają miejsce działania na szkodę spółki, a także prewencyjnie, podczas rekrutacji. Dysponując wiedzą na temat potencjalnie niebezpiecznych cech charakteru w połączeniu z właściwościami stanowiska, już w trakcie procesu rekrutacji można ograniczyć ryzyko dla firmy, rezygnując z kandydatów, którzy w przyszłości mogą stanowić zagrożenie.

Secution Sp. z o.o

  • ul. Grzybowska 87
  • 00-844 Warszawa
  • NIP 5272776846

 

Newsletter

Materiały eksperckie będą wysyłane w cyklach miesięcznych. Zapraszamy.